Dick Willebrandt and his Radio Band: Unique 1943 Swing

DOCTOR JAZZ releases unknown swing recordings from occupied Holland.
Glass based records, made for the Deutsche Europa Sender, make Dick Willebrandts swing.
Hans Koert.

Dick Willebrandts en zijn Radio-Orkest: Unieke radio-opnamen (1943) (Nederlands) Dick Willebrandts and his Radio band: Unique 1943 Swing recordings (English)

At the latest Doctor Jazz Dag, a meeting of members of the Dutch Doctor Jazz Magazine, I bought myself the Proper recordbox Swing Tanzen Verboten; four cd's with a compilation of Swing-music and Nazi-Propaganda Swing During World War II, as the subtitle reads. Three of the four albums in the box have a compilation of swing music as it was played in the occupied areas in Europe (and in Germany) during the Second World War and one album has tunes played by the German radio band Charlie and his Orchestra, which promoted the nazi-ideology cloaked in swinging dance music. The cd Swing in Occupied Europe (1940-1944) contains Dutch bands, that played in Holland during the bezetting, the occupation, like de Ramblers and the bands from Ernst Van't Hoff and Dick Willebrandts. Dick Willebrandts en zijn Radio-Orkest can be found on four tracks, originally recorded for D.E.S.( der Deutsche Europa Sender), which were released for the first time on a 1989 Grannyphone Cd Deep In My Heart. The Doctor Jazz Stichting, editor of the Doctor Jazz Magazine, has released a follow-up album with more rare D.E.S. recordings by Dick Willebrandts en zijn radio-Orkest, entitled: Yearning.
What makes these recordings so unique?Dick Willebrandts en zijn Radio-Orkest: Yearning (DJ 008)
The popular music during the first half of the Second World War in the occupied territories, like Holland, was strictly regulated by the German authorities. The German had regulated that no negroïde en negritische elementen in dans- en amusementsmuziek (= negro and negro-like musical elements in dance- and popular music) were allowed. Music had to be played in the European style, which means "straight", no syncopating or swing-elements at all, like used in the Afro-American music. During the first years, musicians still could play, using the opportunities, their own swing music, but during the second half of the war they had no opportunities anymore to do so, as there was no work anymore and musicians were sent to Germany to work or had to play the music promoted by the nazis.
Dick Willebrandts at a promo picture from the 1930s (1935) ( source: Doctor Jazz Magazine n. 113 (June 1986)
Some musicians had no other option then to become a member of one of the German orchestras, and had to play in venues all over Germany. Dutch or Belgian bands toured along German dance halls too, like the band of Ernst van't Hoff. Some Dutch and Belgian jazz musicians were forced to play in the infamous Charlie and his Orchestra, a radio band, that was founded to spread the nazi-ideology and its resentful ideas about the jewish people by radio, packed in swinging (US-styled) vocal tunes. When the war was over, war tribunals didn't thank these musicians for that. The Dick Willebrandts orkest during a 1943 concert at the City Theater (Amsterdam). ( photo: Herman Openneer) ( Source: Ongewenschte Muziek - Kees Wouters)
One of the most popular big bands in Holland was the band of Dick Willebrandts. In the first half of 1943 they made some recordings for Decca with Dutch or dutchified titles, like Zomernachtfeest, Ik Ben Verliefd Op De Keukenmeid, Ik Zing Voor Jou or Oh Oh Oh Zonnetje, and they were extremely popular in those days, as its music was more swinging then other bands that could be heard at the Nederlandsche Omroep, the Dutch radio. In June 1943 Dick Willebrandt en zijn Radio-orkest got the message that they had to play, dienstverpflichtet, for the D.E.S., de Deutsche Europa Sender, at a new radio station Calais II, which replaced the Dutch Hilversum II radio station. As Dick Willebrandts en zijn radio-orkest was very popular, the nazi's hoped that the Dutch would tune in to the new radio station, instead of the BBC or other allied radio stations. Voorwaarden aan het verleenen van een vergunning voor dans- en amusementsmuziek. (= Conditions to get a permit to play dance- and light music) (Source: Ongehoord - 1940-1945- amusement en propaganda tijdens de bezetting) (Beeld en Geluid (Sound and Light) - Hilversum) ( click on the photo to enlarge)
It was remarkable that Dick Willebrandts was allowed to play the music he wanted, English and US swing tunes, labeled with their original titels and sung in the original language by vocalists like Nelly Verschuur and Jan De Vries and arranged by Pi Scheffer, a celebrated arranger in those days - no restrictions at all - and no racist nazi-propaganda either, like the Charlie and his Orchestra did. Dick Willebrandt en zijn Radio-Orkest was swinging and was in no way inferior to the major European big bands - Holland's best band in the land, as Skip Voogd labels it in his extensive (Dutch) liner notes . The glass-based records, which were preserved by sound engineer Jan F. Van Oort, then a sound engineer for the Nederlandsche Omroep, were restored by sound engineer Harry Coster and now released, for the very first time, at this unique album, entitled Dick Willebrandt en zijn Radio-Orkest: Yearning, released by the Doctor Jazz Stichting. Dick Willebrandts (source: Rhythme no. 110 (15th of November, 1958))
It is remarkable to listen to the music of this great Dick Willebrandts radio-orchestra and realizing that this swing music was recorded half way the Second World War in a land that suffered by the nazi-regime and wasn't allowed to enjoy this kind of stuff .......... The more then two dozen tracks learn that this band was one of the best in this part of the world, and I wondered how music would have developed, if these dark five years didn't had happened. Dick Willebrandts en zijn Radio-Orkest played for D.E.S. up to the end of 1943 and after that time life became sorely tried. After Dolle Dinsdag (= Mad Tuesday), September 1944, the day that nazi's and NSB sympathizer realized that the war could be over very soon, as the allied neared the Dutch borders, the band of Dick Willebrandt was disbanded - musicians were deported or went into hiding. After the war, Dick Willebrandt had to appear in court, and was convicted for his work for the German occupiers. Later he became a member of Dutch radio-bands like De Zaaiers and the Cosmopolitain Orkest. The Dick Willebrandts orchestra in the Hilversum radio studio ( 1944) (source: Swing tanzen verboten)
The liner notes by Skip Voogd are very informative, but written in the Dutch language - the booklet has an English summary. This album, and the previous released album, entitled The Ramblers in Brussel (1945-1948), can be ordered at the Doctor Jazz site or at the next Doctor Jazz Dag in Wageningen ( in the centre of The Netherlands). Enjoy this remarkable and unique album from one of the best Dutch swing orchestras of the first half of he XXth century.
Hans Koert
keepswinging@live.nl
Twitter: #keepswinging
The music as played by orchestras during the five years of German occupation in Holland is not my most favorite, mostly because the sound quality is often so-so and swing is far away as the officials had announced in their conditions that negroide- en negritische elementen (= negro and negro-like elements) were not allowed in dance- of light music. - The music recorded by The Ramblers or Johnny and Jones are labeled as In Een Landerige Stemming, Wat Een Weer, Wat Een Weer or Hindernisrennen, drolling titles, with perfectly hidden swing elements. The Dick Willebrandts orchestra was extreme popular during the war. In the summer of 1943 the band was forced to become part of a new series of radio programs by the Deutsche Europa Sender, a Dutch radio station regulated buy the Nazis, hoping that the Dutch fans would tune in for their favorite orchestra. Dick Willebrandts was allowed to play, inside the walls of the studio, his swing music, US standards, no restrictions at all for the repertoire or the way howe to play it. These D.E.S. tunes, recorded on glass-based records, are now released as Dick Willebrandts en zijn Radio-Orkest: Yearning (DJ 008). Keep Swinging was suprised to learn that its tracks have great swinging arrangements, recorded in occupied Holland, allowed by a regime that fordid jazz and swing music in public. If you love to keep informed about other surpises in jazz published in the Keep Swinging blogs in future, please follow it at Twitter (#keepswinging) or ask for its free newsletter in Dutch or English. ( mail to keepswinging@live.nl)

Retrospect
Oscar Aleman Choro Music Flexible Records Hit of the Week-Durium Friends of the Keep Swinging blog Keep Swinging Contributions

Dick Willebrandts en zijn Radio-Orkest: Unieke radio-opnamen (1943)

DOCTOR JAZZ brengt onbekende oorlogsopnamen uit.
Oude glasplaten, gemaakt voor de Deutsche Europa Sender, laten Dick Willebrandts swingen.
Hans Koert.

Dick Willebrandts en zijn Radio-Orkest: Unieke radio-opnamen (1943) (Nederlands) Dick Willebrandts and his Radio band: Unique 1943 Swing recordings (English)

Tijdens de laatste Doctor Jazz Dag liet ik me zelf verleiden door Swingmaster (50% korting) tot het kopen van de Proper Box Swing Tanzen Verboten, een viertal cd's met een verzameling Swing Music and Nazi-Propaganda Swing During World War II. Deze box, waarbij op het doosje het hakenkruis waarschijnlijk bewust weggelaten is, ( i.t.t. de CD-hoesjes en bijbehoren boekje) bevat een drietal cd's die een overzicht geven van de swingmuziek, zoals die te horen was in bezet Europa en Duitsland en één cd met opnamen van Charlie and his Orchestra, het Duitse propagandaorkest, dat m.b.v. mooie swingarrangementen, verwerpelijke teksten de ether in stuurde in de hoop de "luisteraar" te manipuleren. De CD Swing in Occupied Europe (1940-1944) bevat voor meer dan de helft opnamen van Nederlandse orkesten als de Ramblers en de bands van Ernst van't Hoff en Dick Willebrandts. Van laatstgenoemd orkest, dat van pianist Dick Willebrandts staan er vier nummers op van een radio-uitzending uit de tweede helft van 1943, radio-opnamen voor de D.E.S., zoals die eerder op de Grannyphone CD Deep In My Heart in 1989 uitgebracht waren. De Stichting Doctor Jazz, uitgever van het blad Doctor Jazz Magazine heeft nu een vervolg uitgebracht van deze Grannyphone CD op haar eigen label, getiteld Dick Willebrandts en zijn Radio-Orkest: Yearning. Tijd om aandacht te besteden aan deze unieke serie radio-opnamen.

Dick Willebrandts en zijn Radio-Orkest: Yearning (DJ 008)
De amusementsmuziek tijdens de eerste helft van de jaren veertig werd in onze streken uiteraard sterk beïnvloed door de ideeën, regels en voorschriften, die de Duitse bezetters hadden verordineerd m.b.t. negroïde en negritische elementen in dans- en amusementsmuziek. In de theorie betekende dat, dat Engelse- en Amerikaanse nummers niet meer vertolkt mochten worden, dat muziek "straight", d.i. volgens de Europeesche klankvoorstelling, gespeeld moest worden zonder syncopen of swingelementen en dat dansen op dit soort muziek uit de boze was. Tijdens de eerste jaren van de oorlog werd er, als de mogelijkheid zich voordeed, nog wel eens stiekem, bewust de hand gelicht met deze verordeningen, maar vanaf 1943 en 1944 en zeker in het laatste oorlogsjaar, werd dat steeds moeilijker, en kwamen heel wat muzikanten zonder werk of werden te werk gesteld in Duitsland.

Dick Willebrandts op een promotiefoto uit de jaren dertig (1935) ( bron: Doctor Jazz Magazine no. 113 (juni 1986)
De keuzes, die toen gemaakt werden door sommige muzikanten om aan het werk te kunnen blijven, waren vaak pragmatisch en werden later niet altijd begrepen. Muzikanten gingen voor kortere of langere tijd in Duitse orkesten spelen; Belgische en Nederlandse orkesten, zoals dat van Ernst van't Hoff of Fud Candrix, grepen de kans aan om in Duitsland op te treden of platen te maken; alles om maar aan het werk te blijven en brood op de plank te houden. Hoe gewiekst de Duitse propagandamachine was, kun je horen in de opnamen van het beruchte Charlie and his Orchestra, een radio-orkest, dat via de ether haar gal over de joden uitspuugde, met beledigende en vernederende teksten (in het Engels) richting Engeland zonden, ingebed in swingende muziek. Ook hier speelden Nederlandse en Belgische muzikanten mee, al dan niet gedwongen door de Duitse bezetter.
Het Dick Willebrandts orkest tijdens een optreden in1943 in het City Theater (Amsterdam). ( foto: Herman Openneer) ( bron: Ongewenschte Muziek - Kees Wouters)
Het orkest van Dick Willebrandts, dat in 1943 nog opnamen voor Decca maakte met Nederlandse titels als Zomernachtfeest, Ik ben verliefd op de keukenmeid, Ik zing voor jou en Oh Oh Oh Zonnetje, en mateloos populair was, kreeg in juni 1943 te horen dat ze dienstverpflichtet moesten gaan optreden voor de D.E.S., de Deutsche Europa Sender, een zender, die uitzendingen met westerse muziek zou gaan brengen, op Calais II, zoals de radiozender Hilversum 2 zou gaan heten. Swingmuziek, met als doel de Europese luisteraars weg te kapen bij gelijksoortige populaire muziekprogramma’s uitgezonden door bijvoorbeeld de BBC. Wat buiten de studie streng verboden was, werd nu ineens wel toegestaan.
Voorwaarden aan het verleenen van een vergunning vor dans- en amusementsmuziek. (bron: Ongehoord - 1940-1945- amusement en propaganda tijdens de bezetting) (Beeld en Geluid- Hilversum) ( klik op de foto voor een vergroting)
Kapelle Willebrandts, zoals de opnamesheet vermeldt, mocht putten uit het Engelse- en Amerikaanse repertoire, zonder de titels te hoeven aan te passen en mocht swingende arrangementen spelen zonder enige beperking. De glasplaten, waarop de nummers vastgelegd werden, zijn door geluidsrestaurateur en - technicus Harry Coster puntgaaf gedigitaliseerd en 25 van deze nooit eerder uitgebrachte opnamen, staan nu op een unieke CD, uitgebracht door de Stichting Doctor Jazz: Dick Willebrandt en zijn Radio-Orkest: Yearning. Wie de nummers beluistert, nummers als Blue Moon, I wished on the Moon, Sunday, Monday or Always en het titelnummer Yearning, kan zich haast niet voorstellen dat deze uit de tweede helft van de bezetting dateren. De kwaliteit van de swingmuziek, dat het orkest speelt, staat op een eenzaam hoog Europees niveau, en je realiseert je, hoe het orkest ( en de Nederlandse swingmuziek in het algemeen) zich had kunnen ontwikkelen als er geen Duitse bezetting geweest was. De opnamen voor D.E.S. zijn uit de periode augustus 1943 tot januari 1944. In september 1944, na Dolle Dinsdag, werd het akelig stil in de ether en werd ook het orkest van Dick Willebrandts ontbonden - musici werden opgepakt en anderen, waaronder Dick Willebrandts zelf, doken onder. Na de oorlog was men niet gecharmeerd van de optredens van het Dick Willebrandts orkest ten dienste van de bezetter en hij moest zich, zoals zoveel andere musici, zich dan ook bij de zuiveringscommissie's verantwoorden. Hij kwam er weliswaar genadig van af, maar bereikte na de oorlog nooit meer dezelfde populariteit als daarvoor, in bands als De Zaaiers, de O.K.Wobblers en het Cosmopolitain Orkest.
Het orkest van Dick Willebrandts in de studio in Hilversum ( 1944) (bron: Swing tanzen verboten)
Het bijbehorende boekje is, net als overigens het eerdere, bij de Stichting Doctor Jazz uitgegeven The Ramblers in Brussel (1945-1948), zeer verzorgd en informatief, samengesteld door Skip Voogd, op een wijze waaraan menige heruitgave een voorbeeld zou kunnen nemen. Een unieke uitgave met swingende muziek van de beste big band, die Nederland in de eerste helft van de twintigste eeuw voortgebracht heeft.
De plaat Dick Willebrandts en zijn Radio-orkest kan besteld worden op de Doctor Jazz pagina en tijdens de Doctor Jazz Dag in Wageningen.

Hans Koert
keepswinging@live.nl
Twitter: #keepswinging
De muziek, die orkesten tijdens de Duitse bezetting in Nederland ten gehore mochten brengen, moest ontdaan zijn van negroide- en negritische elementen - er moest een aanvang genomen worden met het herstel van den Europeeschen geest in de hier te lande gemaakte dans- en amusementsmuziek. Wie luistert naar nummers als In Een Landerige Stemming, Wat Een Weer, Wat Een Weer of Hindernisrennen, gespeeld door orkesten die tijdens de oorlog actief bleven, zoals de Ramblers of het duo Johnny en Jones, krijgt muziek voorgeschoteld, vaak ontdaan van elke vorm van swing of syncopen. Zo ook de platen van Dick Willebrandts en zijn orkest, dat in de oorlog mateloos populair was. In de zomer van 1943 werd het orkest gedwongen deel te nemen aan een nieuwe serie radioprogramma's voor de Deutsche Europa Sender, in de hoop hiermee de Nederlandse luisteraars te trekken, die anders wellicht stiekum naar de BBC zouden luisteren. Dick Willebrandts kreeg, lijkt het, carte blanche en mocht, binnen de muren van de Hilversumse studio, putten uit het Amerikaans repertoire en swingen alsof er geen bezetting of verordeningen waren ........ Ate van Delden, voorzitter van Doctor Jazz, kreeg in 1985 zo'n 150 titels op glasplaat, gemaakt door Dick Willebrandts en zijn Radio-Orkest voor deze D.E.S. uitzendingen. Een selectie staat nu op een nieuwe cd, getiteld Dick Willebrandts en zijn Radio-Orkest: Yearning (DJ 008). Keep Swinging was verrast door deze "on-oorlogse" opnamen, die bewijzen hoe geweldig goed het orkest van Dick Willebrandts was. Als je op dit soort unieke opnamen gewezen wilt worden, volg dan de Keep Swingingblog via Twitter ( #keepswinging) of vraag een gratis nieuwsbrief ( keepswinging@live.nl).

Retrospect
Oscar Aleman Choro Music Flexible Records Hit of the Week-Durium Friends of the Keep Swinging blog Keep Swinging Contributions