Disque Pathé: Een krasse antieke honderdjarige

DISQUE PATHÉ: een krasse antieke honderdjarige
Disque Pathé: Het dateren van deze platen gaat vaak gepaard met een stevige hoofdpijn (Gérard Frappé)
Hans Koert
(met dank aan Gérard Frappé)
Disque Pathé: an antique 100 year old disc (English) - Disque Pathé: Een krasse antieke honderdjarige (Nederlands)

Zelden lopen de onderwerpen op de Keep Swinging blog zo uiteen als deze week. Morgen een verslag over het concert van gisteravond met het Gerald Clayton Trio in Porgy en Bess (Terneuzen) - vandaag een "kras" oudje, die nog steeds door de kamer marcheert, en zijn honderdjaar niet is aan te zien ....!

Een maand geleden vond ik op de Doctor Jazz Dag in Wageningen een oude schellak 28 cm Disque Pathé. Op beide zijden een mars gecomponeerd door John Philip Sousa, namelijk de Washington Post en de Star (sic) and Stripes for Ever. Eerstgenoemde werd door John Philip Sousa gecomponeerd op verzoek van de Washington Post, een krant, ter opluistering van de één of andere wedstrijd in het schrijven van essays. De prijsuitreiking, waarvoor de mars bedoeld was, vond plaats in 1883. Sousa was de dirigent van de United States Marine Band, waarvan de ontstaansgeschiedenis teruggrijpt tot 1798. Deze mars, The Washington Post zou één van de populairste Amerikaanse marsen worden. De titel Stars and Stripes For Ever, refereert uiteraard aan de Amerikaanse vlag en werd door Sousa op kerstavond 1896 gecomponeerd, naar aanleiding van de dood van zijn bandmanager David Blakely. Het nummer zou de nationale mars van de VS worden. Let op dat de titel op de plaat abusievelijk zonder s geschreven is: Star (sic) and Stripes For Ever - De Engelse taal was, ook toen al niet, de sterktste kant van de Fransen. De naam van de uitvoerende band wordt niet genoemd en dus blijft dit gissen. Ik kocht de plaat in een originele hoes, vooral vanwege zijn historische waarde...... Dit soort grote 28 cm Disque Pathéplaten dateren meestal uit de eerste twee decennia van de twintigste eeuw.
The Washington Post - 32212 - P.F. ( = Pathé Freres) ca. 1910 als Disque Pathé 7050 ( verzameling: Hans Koert)
Begin 1900 waren de eerste geluidsdragers ontwikkeld en waren er twee systemen aan te wijzen: de wasrollen, ontwikkeld door Thomas Alva Edison en de platte grammofoonplaat van Emile Berliner waren toen gangbaar. We weten ondertussen dat de grammofoonplaat uiteindelijk de standard geworden is en na 1910 zag je vooral de, eerst eenzijdige, later dubbelzijdige schellakgrammofoonplaten - het gebruik van wasrollen zou na 1915 langzaam uitsterven. In Europa plaatsten rond 1900 de gebroeders Pathé, Charles en Émile Pathé, een Edison Phonograph in hun bistro in Parijs en dat was zo'n succes dat ze in 1905 een eigen, eenzijdig bespeelbare, platte grammofoonplaat ontwikkelden. De Disque Pathé werd in feite alleen populair in Frankrijk en ze waren, qua formaat ( de mijne is 28 cm), qua draaisnelheid ( 90 toeren per minuut i.p.v. de gebruikelijke 78), en het feit dat de naald vanaf de spindel naar de buitenrand bewoog i.p.v. andersom, uniek. De groef was verticaal gesneden ( het zgn. hill and dale principe, dat later ook deels door Edison werd ingepalmd) en niet horizontaal, (de informatie zit links en rechts in de groef) zodat je de plaat niet met een stalen naald moest afspelen maar met een speciale .005-inch doorsnee safiernaald, geslepen als een bolletje (0.13 mm.). Voor jullie wellicht leuk te weten - ik kon de plaat niet afspelen op mijn elektrische 78-toerengrammofoon uit de jaren zestig, maar wel op de slingergrammofoon uit 1930 die nog met stalen naalden werkt en, hoewel de stalen naalden uiteraard in principe alleen voor een laterale groef bestemd zijn toch de plaat moeiteloos van binnen naar buiten afspeelde.
The Star (sic) and Stripes For Ever - 31356 ca. 1910 als Disque Pathé 7086 ( verzameling: Hans Koert)
Ik vond een leuk filmpje waarin een verzamelaar laat zien hoe je een oude Disque Pathé uit 1906 moet afspelen.

Ik was natuurlijk erg nieuwsgierig naar de leeftijd van de plaat en eventuele andere informatie. Ik vroeg aan onze eigen Nederlandse 78-toerenlabel expert Han Enderman naar de verschijnings- of opnamedatum van deze plaat, maar hij schreef: Van geen label begrijp ik zo weinig als Franse Pathé. Dat zegt genoeg.....


De Disque Pathé in zijn pochette originale - originele hoes. ( verzameling: Hans Koert)
De expert, die alles weet over vroege Franse Pathé's, is Gérard Frappé en hij schreef me een uitvoerige reactie. Ik zal die reactie integraal (in vertaling) weergeven: De manier waarop Pathé zijn platen nummert is altijd erg ondoorzichtig geweest en het heeft me al heel wat hoofdpijn gekost platen te dateren. Jouw plaat is een 90-toeren plaat (per minuut), dus is hij gemaakt tussen 1906 en 1916. Ik ga er van uit dat hij 28 cm is en geen 35 cm; die verschenen pas na 1911. Ik heb geprobeerd de informatie te vinden in de Pathécatalogi, die beschikbaar zijn. Ik vond hem in de Girard & Boitte catalogus 1910; de plaat staat niet in de reguliere Pathécatalogus van 1910. Wel vond ik dezelfde titels uitgevoerd door orkesten gedirigeerd door Franse dirigenten als Gille en Bosc, maar met verschillende catalogusnummers. Het orkest op jouw platen is PF, wat betekent "Pathé Frères". Ik weet niet of Bosc of Gille de dirigenten waren. Ik denk dat jouw opnamen dateren uit 1910, want in dat jaar werden er verschillende buitenlandse dansen geïntroduceerd in de Pathécatalogus omdat er behoefte was aan een "fris nieuw geluid" i.p.v. de ouderwetse "walsen en polka's". Het matrixnummer 32212 C.G. suggereert dat de plaat werd geproduceerd in Chatou (bij Parijs).
Gérard wees me verder op het feit, dat de marsen op mijn plaat gespeeld worden op "z'n europees" - zonder een greintje swing. Hij schrijft hierover: (in vertaling) Over de introductie van Amerikaanse dansen in Europa valt nog wel het één en ander grappigs te vertellen, Hans. De Franse uitgevers namen de partituren als uitgangspunt en niet bijvoorbeeld een in Amerika opgenomen grammofoonplaat, dus werd een nummer als Alexander's Ragtime Band, in Frankrijk heette het: "Le pas de l'ours" in de Franse uitvoering een soort polka. Ik vermoed dat je Stars and Stripes net zo "stijf Europees" klinkt......... dat veranderde pas na 1917 toen de eerste Amerikaanse militaire bands o.l.v. van John Philip Sousa naar Europa kwamen - die wisten hoe te swingen.
Mijn oude Disque Pathé is dus uit 1910, meer dan honderd jaar oud - antiek mag ik hem dus noemen. Ik vraag me af of mijn cd's in 2111 nog af te spelen zijn?

Gérard Frappé heeft een uitgebreide website over oude Franse platen, getiteld DLBEAAF ( De La Belle Époque Aux Années Folles), gewijd aan deze bijzondere Franse platen, waarvan het systeem van "putjes" in de groef na 1920 achterhaald werd door de laterale groef om, in feite, in 1980 weer als cd uit de ijskast gehaald te worden. Op deze site gaat Gérard ook uitgebreid in op de datering van de Disque Pathé. Hoofdpijn krijg je ervan, dat weet ik nu. Merci Gérard!

Hans Koert
keepswinging@live.nl

Als je je nog niet opnieuw hebt geregistreerd voor de Keep Swinging nieuwsbrief, doe het dan vandaag .... Na 1 juni wordt hij alleen verzonden aan diegenen die zich voor de nieuwe nieuwsbrief geregistreerd hebben. Eén mailtje is genoeg om je te registreren.

Een paar maanden geleden vond ik een grote 28 cm grammofoonplaat van het label Pathé, een Disque Pathé, op de Doctor Jazz Dag in Wageningen. Hoewel ik geen echte 78-toeren (een understatement deze keer) verzamelaar ben, kon ik deze 90-toeren (!) plaat niet laten liggen - zo vaak kom je dit soort honderdjarigen niet tegen, die, nog steeds prima klinken, spelend van binnen naar buiten, op de oude slingergrammofoon. De oudjes doen het nog best. Ik vraag me af of iemand in 2111 nog geluid uit een cd kan krijgen? Als je niets van de Keep Swinging blog wilt missen, volg haar dan via Twitter of vraag de nieuwsbrief.
Retrospect Oscar Aleman Choro Music Flexible Records Hit of the Week-Durium Friends of the Keep Swinging blog Keep Swinging Contributions

Golden Gate Orchestra

( Naar de Nederlandse vertaling.)

A few weeks ago I found in my record shop, De Drukkerij in Middelburg ( southwest part of the Netherlands) a CD with a 1920s dance band in front, that made me anxious. The CD was titled The Golden Gate Orchestra - Crazy Words, Crazy Tunes ( Document Records DOCD-1104 ). The CD was, as the cover learned, part of the Edison Collection. As far as I remembered I had never heard of that orchestra and of course I didn't had my Brian Rust Discography at hand to verify. The reverse showed me 18 tunes, like Oh Mabel, The Charleston and Everything Is Hotsy Totsy Now ( to list the first three tracks), so unmistakable 1920s repertoire. No additional information about the band, dates, musicians whatsoever.

When I opened the CD at home ( it was sealed as usual) I learned from the notes inside that The Golden Gate Orchestra was a pseudonym to the well established California Ramblers. My first reaction was that I bought a pig in a poke as I have several CDs and tapes with this excellent 1920s orchestra. I played myself the CD and the sound was good and, although the tunes sounded familiar to me, they were a bit different then the ones I had on the excellent The California Ramblers CD released by Timeless.

On January 1925 a sign in the lobby of Proctor's Theatre reads We guarantee the California Ramblers as the best band that played here. Here was the prestigious location, the so-called Congo Room, a dance hall at the 20th floor of the Alamac hotel at Broadway and 71st Street in New York. Here the most important dance bands played. The California Ramblers were such a very popular band in those days, with great musicians like Red Nichols, Adrian Rollini, Tommy Dorsey and Chelsea Quealey. They had already made hundreds of records for different record labels. They recorded under dozens of names depending on the record company that released there records, like, to make a 1925 selection, Palace Garden Orchestra and the Elite Dance Orchestra for the Perfect label, Windsor Orchestra for Grafton, Alamac Hotel ( ! ) Orchestra for Domino, Hollywood Dance Orchestra for cheap labels like Banner, Georgia Melody Makers for Dandy and the Southhampton Society Orchestra for Pathé Actuelle. The more established labels like Columbia used the regular name The California Ramblers and Edison labeled the band as The Golden Gate Orchestra ( there he is !!).

It is a pity that the compilers of this CD didn't mention any names of musicians. They say in their liner notes that it was impossible to name all artists due to their ever changing line up. That's true, but the band has been documented pretty well, so why not making a line-up with the commend that the info is not specified for the full 100 percent. Better some information that might be uncertain, then no information at all.

Isn't it cute that I became victim of the obscure 1920s naming that was created to throw dust in the eyes of the customer? When I had to make a choice in a pile of 78-rpm records I could imagine that this could happen to me, but I hadn't expect that eighty five years later when only record collectors are interesting in this kind of music, producers don't take this men seriously and decide to use misleading information ( or better to omit additional information). One small subtitle on the front cover reading California Ramblers should have been enough.

No problems with the music on this production - I have problems with the info. It sounds good and fits into my collection.

Semilar records of this band in my collection on the Timeless and Jazz Archives labels:

• Little Ramblers/1924-1927
• California Ramblers/1925-1928
• Adrian Rollini/Groups
• and numerous compilation CDs

Keep swinging

Hans Koert

keepswinging@live.nl

To my last contribution


MY TURNTABLE
kenny dorham/una mas (one more time) = benny golson/new york scene = j.j.johnson/the trombone master = joris teepe/seven days a week = hit of the week-durium/kartonnen platen - vreemde geluiden (2) = hit of the week/the complete hit of the week recordings - volume 1 (2) = raymond scott secret 7/the unexpected = art pepper/the 1975 garden state jam sessions (2) = rhythm rascals-swing rhythm boys-sid phillips/1935-1936 = art blakey jazz messengers/meet you at the corner of the world (2) = phil spitalny music/betty boop = brussels jazz o/the music of bert joris (2) = limehouse jazz band-victoria varekamp = sonny stitt/stitt's bits - volume 2 = ho valdes/new conceptions

Keep Swinging Oscar Aleman Flexible Records Choro Music Hit of the week - Durium

< Nederlands ( To the English translation )

Een tijdje geleden vond ik in mijn favoriete platenzaak De Drukkerij in Middelburg een CD met voorop een foto van een dansorkest uit de jaren twintig. De CD was getiteld The Golden Gate Orchestra - Crazy Words, Crazy Tunes ( Document Records DOCD-1104 ). De CD was, zoals onderaan in moeilijk leesbare letters te vinden was, deel van de Edison Collection. Voorzover ik me herinnerde had ik nog nooit van dit orkest gehoord ( en uiteraard had ik de Brian Rust Discografie niet bij me). Op de achterkant stonden 18 titels, zoals Oh Mabel, The Charleston en Everything Is Hotsy Totsy Now ( om maar even de eerste drie te noemen); allemaal onmiskenbaar nummers uit het repertoire van de Roaring Twenties. Geen informatie over de band, de opnamedata of muzikanten.

Thuisgekomen het plastic eraf gehaald en ik begreep uit de informatie binnenin dat de Golden Gate Orchestra een pseudoniem was voor de California Ramblers. Dat was een heel bekend orkest uit die tijd waarvan ik al heel wat heb op CD en band. Had ik een kat-in-de-zak gekocht? De muziek op de CD klonk prima, daar lag het niet aan en hoewel de nummers me bekend voorkwamen bleken het toch andere opnamen dan die van de prima Timeless uitgave met de California Ramblers. Maar ook binnenin geen informatie over de musici - wel de matrixnummers en opname data.

In januari 1925 geeft een groot bord aan in de lobby van het Proctor's Theatre We guarantee the California Ramblers as the best band that played here. (We garanderen u dat de California Ramblers, de beste band is die hier ooit gespeeld heeft ) Op deze plaats, in de zogenaamde Congo Room, gelegen in het prestigieuze Alamac hotel gelegen aan Broadway en 71st Street in New York, op de 20ste verdieping, hebben al heel wat bands van naam gespeeld. De California Ramblers groeide ook uit tot een inmens populare band met musici als Red Nichols, Adrian Rollini, Tommy Dorsey en Chelsea Quealey. Ze hadden al honderden platen op hun naam staan voor verschillende plantenmaatschappijen onder even zovele verschillende pseudoniemen. Ik ben eens gaan opschrijven: In 1925 bijvoorbeeld kom ik namen tegen als Palace Garden Orchestra of the Elite Dance Orchestra voor het Perfect label, Windsor Orchestra voor Grafton, Alamac Hotel ( ! ) Orchestra voor Domino, Hollywood Dance Orchestra voor het goedkope Banner label, Georgia Melody Makers voor Dandy en de Southampton Society Orchestra voor Pathé Actuelle. De wat meer gevestigde labels zoals Columbia gebruikten meestal de gebruikelijke naam voor het orkest, namelijk The California Ramblers; Edison gaf ze de naam The Golden Gate Orchestra ( en daar is't ie )

Wat jammer dat de samenstellers van deze CD niet de moeite genomen hebben om op enige manier de musici te vermelden. Ze geven aan dat de bezetting van de band erg wisselde en dat het dus erg moeilijk wordt om dit precies aan te geven - ze beloven op hun website later deze informatie wellicht te kunnen geven ( nu in ieder geval nog niet). Ze hebben gelijk als ze schrijven over die wisselende bezettingen, maar beter een aantal namen genoemd met daarbij de kanttekening dat e.e.a. niet geheel zeker is, dan helemaal geen informatie.

Is het niet grappig dat ik slachtoffer ben geworden van de ondoorzichtige naamgeving gebruikelijk in de jaren twintig om zand te strooien in de ogen van de potentiele klanten? Zoiets kan ik verwachten als ik me over een stapel 78-toeren platen buig, maar toch niet over een in 2006 geproduceerde CD? Zou de producer bewust informatie hebben achtergehouden, voor de kopers van deze CD? Eén klein regeltje op de voorkant van de CD met daarin California Ramblers zou genoeg geweest zijn.

Ik heb de volgende twee CDs op het Timeless en Jazz Archives label van deze groep:

• Little Ramblers/1924-1927
• California Ramblers/1925-1928
• Adrian Rollini/Groups
• en een hele stapel verzamel CDs metmuziek uit de jaren twintig.

Keep swinging

Hans Koert

keepswinging@live.nl

Naar mijn laatste bijdrage !

MIJN DRAAITAFEL

kenny dorham/una mas (one more time) = benny golson/new york scene = j.j.johnson/the trombone master = joris teepe/seven days a week = hit of the week-durium/kartonnen platen - vreemde geluiden (2) = hit of the week/the complete hit of the week recordings - volume 1 (2) = raymond scott secret 7/the unexpected = art pepper/the 1975 garden state jam sessions (2) = rhythm rascals-swing rhythm boys-sid phillips/1935-1936 = art blakey jazz messengers/meet you at the corner of the world (2) = phil spitalny music/betty boop = brussels jazz o/the music of bert joris (2) = limehouse jazz band-victoria varekamp = sonny stitt/stitt's bits - volume 2 = chucho valdes/new conceptions

Keep Swinging Oscar Aleman Flexible Records Choro Music Hit of the week - Durium