Hollandse damesorkesten: Blue Jazz Ladies

Hollandse damesorkesten met Clara de Vries en Annie van't Zelfde (Nederlands) Dutch Ladies Bands with Clara De Vries and Annie Van 't Zelfde ( English) Hollandse damesorkesten - Blue Jazz Ladies (Nederlands) Dutch Blue Jazz Ladies: She Could Play That Horn ( English)

Annie van't Zelfde en Clara de Vries
HOLLANDSE DAMESORKESTEN: BLUE JAZZ LADIES
Hans Koert

Dansorkesten waren in de jaren voor de oorlog erg populair in ons land en voor het publiek had een orkest bestaande uit alleen vrouwen heel wat extra te bieden in een samenleving die nog niet zo geemancipeerd was als nu. Clara de Vries en Annie van't Zelfde waren twee populaire muzikanten, die vooral jazzy dansmuziek speelden i.t.t. hun collega's, die zich in het licht-klassieke reperoire van chansons, polka's, tango's en Weense liederen begaven. In een eerder bericht, getiteld Hollandse damesorkesten met Clara de Vries en Annie van 't Zelfde besteedde Keep Swinging aandacht aan deze periode.

Pschorr in Rotterdam voor de oorlog

Clara werd begin jaren dertig lid van de Blue Jazz Ladies o.l.v. Leo Selinsky en deze band werd mateloos populair. Ook Annie Van 't Zelfde komt bij de band spelen. Zij speelt tenorsax. In Nederland speelden ze in clubs en dancings zoals Pschorr in Rotterdam of Heck's Lunchroom in Amsterdam. Zowel Annie als Clara speelden tijdens de jaren dertig ook wel in andere damesorkesten, zoals bijv. de WienerJazz Ladies, waar het repertoire wel weer anders zal zijn geweest. Annie vertelde dat ze soms stiekem, als de baas er even niet was, flink te keer gingen op het podium en al swingend, tot vermaak van het publiek ( en de muzikanten natuurlijk) de tent op de kop zetten. Clara de Vries ( 1918 - 1943)

In 1935 richt Clara de Vries haar eigen band op, the Jazz-Ladies, met louter vrouwelijke artiesten zoals Annie Van 't Zelfde op tenor en piano en bijv. Mickey Bezemer op rieten en cello. De groep bestaat maar kort. Annie herinnert Klaartje als een prima trompettist. Er gaat een verhaal, volgens het boek van de onlangs overleden Arie van Breda "100 jaar" Jazz in Den Haag - het New Orleans van de Lage Landen ( p. 156) dat Louis Armstrong 30 jaar later gezegd zou hebben: That Louis De Vries, he had a sister Clara with a ladies-band. (= die Louis de Vries, die had een zus Clara, die een damesorkest had.) Oh boy, she could play that horn! (= Lieve hemel, wat kon die spelen op haar instrument( p. 156) Lunchroom Heck in Den Haag ( jaren twintig)

Clara vindt een plekje in het orkest van haar broer, de Jack De Vries Internationals. In 1937 wordt het orkest the Jazz-Ladies weer nieuw leven in geblazen en schnabbelen ze in clubs of voor langere tijd in dancings als bijv. Mephisto in Rotterdam. Op 12 juli 1937 spelen ze zelfs als begeleidingsband met Coleman Hawkins. Jac. Papier, de manager van Mephisto, had Annie omgedoopt tot Annie The Same, een letterlijke vertaling in het Engels van haar achternaam. Eerder meldde ik een optreden in 1938 van Claartje de Vries in 't Kalfje in De Bilt, maar het is niet duidelijk of dit met haar damesorkest was. In 1938 spelen Annie en Clara bij de Rosian Ladies, in een damesorkest geleid door accordeonist Ro Hakker. Hiermee speelden ze o.a. in Heck's Lunchroom in Rotterdam.

Annie van't Zelfde ( 1913 - 2002)
Annie Van 't Zelfde was een echte Rotterdamse en dat kon je goed aan haar horen. Geboren in mei 1913 en overleden in juni 2002 bleef ze tot op hoge leeftijd actief in de muziek. Ze had aan het conservatorium piano gestudeerd en begin jaren dertig schakelde ze over op de klarinet en de tenorsax - naar haar eigen zeggen vanwege een optreden van de Amerikaanse All-Girls band van Babe Eagan. In de jaren dertig en veertig speelde ze in allerlei damesorkesten, meest met haar vriendin Klaartje. Van 1939 tot 1946 had ze haar eigen orkest, The Swing Stars. Ze bleef tijdens de bezetting doorspelen en was op de radio te horen, zoals in het programma van het Otto Hendricks Zondagmiddagcabaret. Na de oorlog was ze tot op hoge leeftijd te horen in Rotterdam, m.n. in de City Corner en ik hoorde haar ooit, met Willem Breuker, in de jaren zeventig of tachtig, op het Doelenplein. Heeft hier iemand nog foto's van?
Evelyn Novacek - Eén van de vele andere vrouwelijke entertainers, die o.a. bij Heck's City Lunchroom in Rotterdam optraden. (bron: http://www.evelynnovacek.web-log.nl/)
In een tv-documentaire, getiteld Sweet and Hot Music - Nederlandse damesorkesten uit de jaren ‘30 van Netty van Hoorn, herinnert Annie Clara De Vries. In september 1942 ontvangt ze van haar een afscheidsbrief, waarin Klaartje aangeeft dat ze verwacht binnenkort door de Duitsers opgepakt te worden. Zo gebeurde en Klaartje werd opgepakt, net als de rest van haar familie en kwam om in één van de vernietigingskampen van de Duitsers. In de documentaire leest Annie de brief voor - een emotioneel fragment!

Amsterdam - Heck's Lunchroom op het Rembrandtsplein
In de film uit 1989 heeft Netty van Hoorn zes (overgebleven) vrouwen geportretteerd, die in de jaren dertig en veertig in damesorkesten speelden: Annie van ’t Zelfde, piano, saxofoon en klarinet; Juultje Cambre, trompet en zang, Mickey Besemer, saxofoon, klarinet en cello; Hannie Rutgers, slagwerk; Florentine Peuschgens, viool en Duifje Walvis, beter bekend onder haar artiestennaam Rita Dal Vano, viool.

Rita del Vano ( alias van Duifje Walvis) en haar Solisten dames Ensemble. (jaren dertig)
Dank aan Piet van 't Zelfde uit Dordrecht ( de Volckerack Video), die me op de documentaire Sweet and Hot Music - Nederlandse damesorkesten uit de jaren ‘30 wees - de documentaire is te bestellen bij Netty van Hoorn.: Informatie uit: Heb je wel gehoord van Clara de Vries door Hans Langeweg ( Dr. Jazz magazine 71 p. 25 - 29) - Heb je wel gehoord van Annie van 't Zelfde door Hans Langeweg (Dr. Jazz Magazine 72. p. 8 - 12) - Annie van't Zelfde ( NJA Bulletin 45 p. 18-19) en Sarah de Vries voor haar belangstelling.
Hans Koert

keepswinging@live.nl

Dansorkesten waren in de jaren voor de oorlog erg populair in ons land en voor het publiek had een orkest bestaande uit alleen vrouwen heel wat extra te bieden in een samenleving die nog niet zo geemancipeerd was als nu. Clara de Vries en Annie van't Zelfde waren twee populaire muzikanten, die vooral jazzy dansmuziek speelden i.t.t. hun collega's, die zich in het licht-klassieke reperoire van chansons, polka's, tango's en Weense liederen begaven. Netty van Hoorn maakte een documentaire over deze periode met zes ( toen nog in leven zijnde) vertegenwoordigers van deze periode uit de vooroorlogse amusementsindustrie. De Keep Swinging bekeek de documentaire. Als je niets wilt missen vraag dan de gratis nieuwsbrief aan.


Retrospect
Oscar Aleman Choro Music Flexible Records Hit of the Week-Durium Friends of the Keep Swinging blog Keep Swinging Contributions

Hollandse damesorkesten met Clara de Vries en Annie van't Zelfde

Hollandse damesorkesten met Clara de Vries en Annie van't Zelfde (Nederlands) Dutch Ladies Bands with Clara De Vries and Annie Van 't Zelfde ( English) Hollandse damesorkesten - Blue Jazz Ladies (Nederlands) Dutch Blue Jazz Ladies: She Could Play That Horn ( English)

..... Gratis koffie, thee en frissche dranken!
HOLLANDSE DAMESORKESTEN met CLARA DE VRIES en ANNIE VAN 'T ZELFDE
Hans Koert

Iedereen die regelmatig jazzfestivals of concerten bezoekt kan je vertellen dat de jazzmuziek gedomineerd wordt door het mannelijk geslacht. De meeste jazzmusici zijn man en vrouwen die op het podium verschijnen zijn bijna altijd zangeressen. ....... natuurlijk weet ik dat dit allemaal wat kort door de bocht is. Er zijn best een handjevol vrouwelijke instrumentalisten te noemen, maar hier geldt, m.i. dat de uitzondering de regel bevestigd. Eigenlijk kun je stellen dat dit geldt voor de hele amusementsmuziek - het lijkt er op dat een vrouwelijke muzikant een zeldzaam verschijnsel is en was. Maar wat te denken van een compleet orkest met vrouwen? Een damesorkest? Dat is pas echt zeldzaam - een bezienswaardigheid. Dit soort bands waren in de jaren dertig en veertig van de vorige eeuw erg populair bij het grote publiek.

Babe Egan and her Hollywood Redheads ( 1932-1933) ( foto: Doctor Jazz Magazine nr. 73)

Wie zich heeft verdiept in de muziek van de jaren dertig en veertig heeft ongetwijfeld wel eens van de International Sweethearts of Rhythm gehoord of The Hour of Charm All Girl Orchestra, o.l.v. Phil Spitalny of van Ina Ray Hutton die haar All-Girl band leidde, getiteld the Melodears
Ik vond een oude Soundie uit 1936, zeg maar, voor de jongeren onder ons, een soort videoclip avant-la-lettre getiteld Accent on Girls waarin je Ina Ray Hutton and her Melodears kunt zien spelen in een toepasselijke entourage: Blues in the Groove.

Annie van 't Zelfde ( ook wel bekend als Annie The Same) ( 1913 -2002) ( foto: Annie van't Zelfde archief uit Doctor Jazz Magazine nr. 73)

Ik vond een aardig boek in de uitverkoop over dit soort All-Girl bands getiteld Take-Off - American All-Girl Bands During WWII geschreven door Tonya Bolden (2007). Er zit een CD bij met meest opnamen van Ina Rae Hutton Melodears en de International Sweetheart of Rhythm.

All-Girl bands waren geen typisch Amerikaanse verschijnselen - ook in ons land waren er tientallen damesorkesten, al zijn ze alle nu zo goed als vergeten. Damesorkesten waren in Nederland vooral populair in de eerste helft van de Twintigste eeuw.
Clara de Vries and her Jazzladies ( Den Haag - 1935) (uit Doctor Jazz Magazine nr. 71)
De meeste damesorkesten hielden zich bezig met zgn. lichte muziek, tango's, operettes, walsen en het Weense repertoire, maar toen in 1933 Babe Egan and her Hollywood Redheads, een echt All-Girl Orchestra die meest jazzy dansmuziek speelde, Nederland aandeed, werd ook hier dit soort bands populair. Annie van't Zelfde hoorde hen spelen en was meteen verkocht. Samen met haar vriendin Claartje de Vries gingen ze deze muziek spelen. Andere namen van musicerende dames uit die tijd zijn Juultje Cambre, Mickey Besemer, Hannie Rutgers, Florentine Peuschgens en Rita Dalvano, maar zij speelden meestal geen jazzy dance music, maar lichtklassieke muziek, tango's of operette. Samen met Annie van't Zelfde worden ze schitterend geportreteerd in de documentaire Sweet and Hot Music - Nederlandse damesorkesten uit de jaren ‘30 van Netty van Hoorn. ( Hierover de volgende keer meer)
Pschorr - Rotterdam ( jaren dertig)

Clara de Vries werd geboren in Schoonhoven op de laatste dag van 1918 en werd in haar tijd een populaire trompettist. Ze kreeg les van haar vader, die de leiding had over verschillende fanfare's. Clara was het jongere zusje van Louis en Jack, die beide zouden uitgroeien tot jazzmusici van formaat. Louis, bijgenaamd The Dutch Armstrong, de Nederlandse Armstrong, speelde eveneens trompet in de Excellos Five, die al in 1925 en 1926 opnamen maakte in Berlijn. Later speelde hij in de band van zijn broer Jack. Jack de Vries was bassist of speelde sousafoon ( en ook wel trombone) en werd bekend als bandleider van Jack ( en Louis) de Vries' Internationals.
Clara werd begin jaren dertig lid van de Blue Jazz Ladies o.l.v. Leo Selinsky en deze band werd mateloos populair. Ze speelden, behalve overal in het land, ook veel in Duitsland ( Berlin, Stuttgart, Essen en München-Gladbach) en zelfs in Praag.


Vlissingsche Courant ( 2 juni 1932) (bron: KrantenbankZeeland)

In juni 1932 speelden ze op de Moeder en Kind Beurs, een soort huishoudbeurs avant la lettre en dat zorgde voor nogal wat publiciteit. In een grote advertentie werden ze aangekondigd. De Vlissingsche Courant van 2 juni 1932 meldt: Reusachtige Weensche tuin met het beroemde damesorkest The Blue Jazz Ladies. Geopend tot 1 uur. Dansmuziek tot 12 uur. 2 Dansvloeren. Schitterende Show op het tooneel. Gratis koffie, thee en frissche dranken.......... De verslaggever van de krant heeft zo zijn bedenkingen: Is dat alles niet écht iets voor Moeder en Kind, - dansen en gratis drinken? De gemiddelde Zeeuw hoorde bij zoveel losbandigheid niet thuis ....... lees je tussen de regels door! ....... dansen en gratis drinken!! Bèl, bèl 't is toch!

In het tweede deel meer over de Holandse damesorkesten in de jaren dertig: Hollandse Damesorkest: Blue Jazz Ladies.


Dank aan Piet van 't Zelfde uit Dordrecht ( de Volckerack Video), die me op de documentaire wees. Informatie uit: Heb je wel gehoord van Clara de Vries door Hans Langeweg ( Dr. Jazz magazine 71 p. 25 - 29) - Heb je wel gehoord van Annie van 't Zelfde door Hans Langeweg (Dr. Jazz Magazine 72. p. 8 - 12) - Annie van't Zelfde ( NJA Bulletin 45 p. 18-19)


Helaas is er geen beeld- en geluidsmateriaal overgeleverd van deze Nederlandse damesbands - wel zijn er genoeg fragmenten op YouTube te vinden van haar Amerikaanse zusters. The Tigerrag gespeeld door The Ingenues (1929)

Hans Koert
keepswinging@live.nl

In de jaren dertig waren de damesorkesten in Nederland mateloos populair - de meeste speelden het Weense repertoire met walsen, operette en tango's. Clara de Vries en Annie van 't Zelfde gingen zich toeleggen op het meer swingende repertoire, geïnspireerd door Amerikaanse voorbeelden. Hun bands en optredens in etablissementen als Lunchroom Heck of het vooroorlogse Pschorr zijn nu bijna helemaal vergeten en hun muziek is nooit vastgelegd. Keep Swinging probeert dit soort bands uit de vergetelheid te ontrukken. Nieuwsgierig? Laat je dan door de nieuwsbrief op tijd informeren. Vraag hem aan.





Retrospect
Oscar Aleman Choro Music Flexible Records Hit of the Week-Durium Friends of the Keep Swinging blog Keep Swinging Contributions